Yazar: nisa

Bugün sevindiğim şeye yarın üzülebilirim. İçimde durmadan değişen, ele avuca sığmayan (I)(zapt edilemeyen) bir sürü duygu… Kara kara düşünceler… Derken(II) (tam o sırada) bir öfke… Ağlamaklı bir haldeyken, birdenbire (III)(aniden) taşkın bir sevinç… Kitapları karıştırırken bakarım, dün içinde türlü güzellikler bulduğum, oldukça coştuğum(IV) (aşırı duygulandığım) bir yer, bugün bir şey demez olmuş bana. Eviririm, çeviririm, orasını burasını okurum, nafile.(V) (anlayamam). Bu parçada numaralanmış sözlerden hangisinin anlamı parantez ( ) içinde verilen açıklamayla uyuşmamaktadır?

Eyüboğlu, muhteşem çevirisi ile Montaigne’i Türk okuyucularına sevdiriyor. Sabahattin Eyüboğlu’nun bu çevirisi, ana dilinin kucağından çıkıp başka denizlere yelken açamamış okuyucular için bulunmaz bir fırsat. Bu parçadaki altı çizili sözü anlamca karşılayabilecek bir kullanım aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Sözüm ona Irak halkı, bundan sonra demokrasiyi tadacak; kendi kendini yönetmenin keyifini çıkaracak, yarın bugünden daha mutlu olacakmış. Bu cümlede altı çizili sözcüğün cümleye kattığı anlam aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Halk edebiyatında halk hikâyeleri, divan edebiyatında ise mesneviler, oluşturulduğu dönemin nabzını tutan eserler olmanın yanı sıra dönemlerinin tahkiyeli eser özelliği gösteren türleri olarak da dikkat çeker. Bu parçada geçen “oluşturulduğu dönemin nabzını tutan” sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Öz mutluluk ya da öznel iyi olma, bireylerin yaşamlarından aldıkları doyum ve olumlu duyguların toplamıdır. Öznel iyi olma, bireylerin subjektif olarak yaşamlarını değerlendirmeleri sonucunda ortaya çıkan iyilik düzeyini gösteren şemsiye bir kavram niteliğindedir. Bu şemsiyenin altında öznel iyi olmayı oluşturan tüm unsurlar toplanır. Bu parçada altı çizili sözle anlatılmak istenen durum aşağıdakilerden hangisidir?

Küçük yaşlardan beri müziğe düşkünüm(I) (tutkunum). Çocukken uzun süre radyonun başında oturur, beni cezbeden(II) (dinlendiren) her müziği mütemadiyen(III) (sürekli) dinlerdim. Yavaş yavaş ayrım yapmayı öğrendim ve ailenin geri kalanının nefret ettiği, zinhar(IV) (asla) dinlemediği klasik müzikten hoşlandığıma karar vermiştim. Büyüdükçe onunla daha çok ilgilendim ve annem beni radyodan orkestra konseri ya da bazı operalar dinlerken kendimden geçmiş görünce bana gözlerini devirir(V) (öfke ile bakar), “Sen ve senin çılgın müziğin!” diye homurdanırdı. Bu parçada numaralanmış sözlerden hangisinin anlamı parantez ( ) içinde verilen açıklamayla uyuşmamaktadır?

Halka fil dişi kulelerden bakan(I) (herkesi küçük görüp kibirlenen) sanatçı adayları yazmaya başladıkları ilk andan itibaren bir süre düştükleri durumun farkına varamazlar. Neden sonra(II) (epey bir sürenin ardından) durumu fark etseler de edindikleri tekdüze(III) (aynı biçimde tekrarlanan) içerik ve anlatımdan kurtulamazlar. Bu yazar ol(a)mayan kişiler yoğun(IV) (az sözle çok şey anlatan) eserleri de model alma zahmetinde de bulunmazlar. Tüm bunlar dışında onlar çoğu zaman yavan(V) (gösterişi amaç edinmiş) bir anlatım sergilerler. Bu parçada numaralanmış sözlerden hangisinin anlamı parantez ( ) içinde verilen açıklamayla uyuşmamaktadır?

Bir yazarın çalakalem(I) (titiz davranmadan) kaleme aldığı eser, onun yazın dünyasındaki yerinin panoramasını(II) (genel durumunu) ortaya koyamaz belki. Fakat bu tip eserlerin yeni bir devinim ve özveriyi(III) (hareket ve fedakârlığı) taşımadığı da yadsınamaz(IV) (inkâr edilemez) bir. gerçektir Bu konuda eleştirmenlere her eseri kendi özelinde değerlendirmelerini salık veriyorum(V) (ısrar ediyorum). Bu parçada numaralanmış sözlerden hangisinin anlamı parantez ( ) içinde verilen açıklamayla uyuşmamaktadır?

Televizyonları açtığımızda gözümüze çarpan aktüel(I) (güncel) konulardan biri de şüphesiz radyasyondur. Bu konudaki hemen(II) (yaklaşık olarak) her fikir sorun çözücü olmak yerine tozpembe(III) (abartılı düzeyde iyimser) gibi geliyor bana. Artık bazı şeylere realist bakmanın zamanı geldi de geçiyor bence. Bayağı(IV) (sıradan) bakış açılarından kurtulmak gerekmiyor mu sizce de? Artık kalburüstü(V) (normal standartlarda) görüşlere de ihtiyaç yok mu? Bu parçada numaralanmış sözlerden hangisinin anlamı parantez ( ) içinde verilen açıklamayla uyuşmamaktadır?

Sevgili okurum, masaya oturmadan önce benim yapmam gereken en önemli iş seni unutmaktır, biliyorsun. Unutamazsam asla yazamam çünkü elimde kalem, öylece kalakalırım kâğıdın başında. Ardından da ne kadar uzak ve anlayışlı olursan ol, özgürlüğümün senin varlığınla kuşatıldığını düşünürüm. Bakışlarının, ne yapıp edip benim atacağım adımları şekillendireceğini düşünürüm sonra. Dahası, senin varlığında eşsiz güzellikler oluşturan bazı zayıf noktaların beni kışkırtacağını, içimde uyuyan ezeli boşlukları harekete geçireceğini, bu hareketlerin de beni tutup sana yaranmaya çalışan tuhaf bir kılığa sokacağını düşünürüm. Bir yandan da fena hâlde korkarım tabii. Sana yazmaktan değil, senin için yazmaktan korkarım. Başka bir ifadeyle senin için yazmakla sana en büyük kötülüğü edeceğimden korkarım. Bu parçada geçen “senin için yazmak” sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Şaşaalı törenlerle açılan birçok işletmenin ömrünün uzun olmadığına tanık oluyorum. Heyecanlı ve girişimci gençler, kendi uzmanlık alanlarının dışına çıkıp bambaşka alanlarda işler yapmaya kalkıyorlar. Hâl böyle olunca yapılan bu işlerin sonu maalesef hep hüsran, hep hayal kırıklığı oluyor. Başarılı olmak için en önemli koşul işin mutfağından gelmektir. Bu parçada geçen “İşin mutfağından gelmek” sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

İstanbul’da saray ve çevresinde eğitimli kişilere hitap eden divan şiirinde kadın, gerçeküstü ve hayalidir. Boy servi, dudaklar mim, kirpikler ok, kaşlar yay gibidir. Tüm bu unsurları bir araya getirdiğimizde gerçek hayatta böyle bir kadının olamayacağını görüyoruz. Oysa kentten kırsala doğru gidildikçe şiirde kadın figürünün ete kemiğe büründüğünü metinlerden kolaylıkla takip edebiliyoruz. Bu parçada “kadın figürünün ete kemiğe bürünmesi” sözüyle hangi kavrama atıfta bulunulmuştur?

Bence deneme yazmadan iyi bir yazar olunmaz. İyi bir okur da olunmaz. Deneme, yazarın, dolayısıyla da okurun, romanda, öyküde, başka herhangi bir yazı türünde olamayacağı kadar çıplak olduğu bir yazı türü. Deneme yazarken insan gizlenemez, şahsiyetini ortaya döküverir. Ben iddia ediyorum ki deneme yazmadan bir insan bir konuda ne düşündüğünü tam olarak bilemez. Bu parçada geçen “başka herhangi bir yazı türünde olamayacağı kadar çıplak” sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Her hakiki aşk, umulmadık dönüşümlere yol açar. Aşk, bir milat demektir. Şayet aşktan önce ve aşktan sonra aynı insan olarak kalmışsak yeterince sevmemişiz demektir. Birini seviyorsan onun için yapabileceğin en anlamlı şey değişmektir! Bu parçadaki altı çizili sözü anlamca karşılayabilecek bir kullanım aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Kendi hata ve günahıyla saklambaç oynayıp başkasınınkiyle yakan top oynayanlardan sakın kendini. Yukarıdaki cümlede altı çizili söz grubunun cümleye kattığı anlam, aşağıdakilerin hangisinde vardır?

“Bir kere anlamamak insanın gücüne gidiyor(I) (onuruna dokunuyor). Ben, anlamadıkları şeyler karşısında dudak bükenlerden (II) ( beğenmeyenlerden) değilim. Öyle kimseler kendilerini pek beğenir, her şeyi yargılamayı haklı bulurlar. “Anlayamıyoruz.” demeleri, “İyi değil bu, güzel değil!” demekle birdir (III) (aynıdır). Anlamıyorlarsa bir uğraşsınlar anlamaya, kendilerini aşmaya (IV)(yapabildiklerin den daha iyi şeyler yapabilmeye) çalışsınlar. Sanat eserleri de, bilim eserleri gibi, bir çaba ister kişiden, birdenbire açmazlar kendilerini(V)(kendilerini çabucak sevdirmezler) . Ben çabuk anlayamadığım eserleri daha çok severim; bir yenilikleri, alışık olmadığım bir güzellikleri vardır da onun için.” Bu parçadaki numaralanmış sözlerden hangisinin anlamı parantez ( ) içinde verilen açıklamayla uyuşmamaktadır?

Sait Faik Abasıyanık, eserlerinde gerçek hayattan kesitleri canlı bir biçimde anlatırken okurlarına da kahramanlarıyla aynı duyguları yaşattı. O, eserleri kanalıyla, topluma sağlam bir ızdırap idmanı yaptırdı. Bu parçada altı çizili sözle asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Hamdi Tanpınar’ın şiirleri, sanat anlayışının anahtarıdır. Tanpınar şiiri, imajların bolluğu, anlamın kapalılığı ve dilin kullanılma yöntemiyle özüne ulaşılması zor bir şiirdir. Dolayısıyla şairin politikası, bu zorluğun aşılmasında en büyük yardımcı olacaktır. Bu doğrultuda incelendiğinde Tanpınar’ın, politikasını üç temel unsur üzerine inşa ettiği görülür: rüya, zaman ve musiki. Bu parçadaki altı çizili sözlerle anlatılmak istenenler arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

13. yüzyılda yaşamış olan Mevlana’nın ve o dönem insanlarının hayatı algılayışı ve düşünüşü ile günümüz insanlarının hayatı algılayışı ve düşünüşü birbirinden çok farklıdır. Bu kot farkı, Mevlâna’nın yaşadığı yoğun ilahi aşkın ve mesnevisindeki sembollerin günümüz insanı tarafından doğru bir şekilde algılanmasını güçleştirmektedir. Bu parçada geçen “kot farkı” sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Eğer silemeyeceksen geçmişin tozlu raflarına üfleme. Sonra sen gidiyorsun, ben boğuluyorum o tozların içinde. Bu parçada “geçmişin tozlu raflarına üfleme” sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Amacımız, Galata Kulesi’nin aslını korumak olmalı. Kule’nin üst katı şu anda disko olarak kullanılıyor. İçeri girerken meşrubat kasaları, patates çuvalları ile karşılaşıyorsunuz. Galata Kulesi’nin lokanta olarak kullanılmasını tasvip etmiyorum ama burada küçük bir Türk kahvesi köşesi düşünülebilir. Bu parçada altı çizili sözü anlamca karşılayabilecek bir kullanım aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Fıkra türü, güncel olayları ele aldığından bu türün etkisi saman alevi gibidir. Bu cümlede altı çizili sözcün cümleye kattığı anlam aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Nazım Hikmet’in kısa yaşamının önemli yılları, mahkeme kapılarında, cezaevlerinde ve göçmenlikte geçmiştir. On bir kez yargılanmış, toplam otuz dört yıl hapis cezasına mahkûm edilmiş ve on altı yıl hapishanelerde yatmıştır. Bunun on üç yılı ise aralıksızdır. Öte yandan, kendisinin “zor zanaat” dediği, on üç yıl süren ve ölümü ile biten göçmenlik yılları vardır. Kısa yaşamı boyunca kimseye karşı ters bir davranışta bulunmamış; buna karşın düşüncelerini korkmadan dile getirmiş, diklenmeden dik durmuş büyük bir sanatçıdır. Bu parçadaki altı çizili sözle Nazım Hikmet’in hangi yönü anlatılmak istenmiştir?

“Herkes olaylara kendi penceresinden bakar.” cümlesinde altı çizili sözcük grubu cümleye hangi anlamı katmıştır?

Bu konuyu daha bir gün önce anlatmıştım görüyorum ki suya yazı yazmışım. Bu parçadaki altı çizili sözü anlamca karşılayabilecek bir kullanım aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Roman yazarlarının tirajlarını artırmak maksadıyla romanlarından orada burada övgüyle bahsetmelerini ben hiç hoş karşılamıyorum. Sanatçılar, kendi eserleri üzerine konuşmamalı, eserleriyle ilgili bir değerlendirmede bulunmamalıdırlar. Bıraksınlar da eserleri ile ilgili değerlendirmeleri okuyucuları yapsın. Bu durum bana bir tür tezgâhtarlık olarak gelmiştir hep. Bu parçada altı çizili sözle asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Memleket sorunlarıyla haşır neşir olmayan, belli riskleri göze almayan, birilerini kızdırmaktan korkan, suya sabuna dokunmayan kişiye aydın demem ben. Bu cümlede altı çizili sözcün cümleye kattığı anlam aşağıdakilerin hangisinde vardır?

“Ayarlamak” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde “argo” anlamda kullanılmıştır?

I. Yazılıda bu konulardan da sorumlu olduğumu biliyordum. II. Evladım aç kapıyı, benim baban, bilemedin mi? III. Borcu alan sensin, ben arkadaşını bilmem; seni bilirim. IV. Mal almasını bildi de parasını vermeyi mi bilmiyor? V. Okulumuz müdürüne teşekkürü bir borç bilirim. “Bilmek” sözcüğü numaralanmış cümlelerin hangisinde “sorumlu tutmak” anlamında kullanılmıştır?

Vücudum (I) hâlsizlikten dökülüyordu.(II) Gözlerim kan çanağına dönmüştü. Üzerime ansızın çöken (III) bu hastalık da neydi böyle? Eşim uykusunda sayıklıyordu (IV),kederli iniltisini duyunca dayanamadım (V) ve ağladım. Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangileri mecaz anlamda kullanılmamıştır?

“Girmek” sözcüğü, aşağıdaki cümlelerin hangisinde “katılmak” anlamında kullanılmıştır?

Öykü, bir bütün olarak bakıldığında bir andır ama aynı zamanda kahramanın kendini keşfediş anını da barındırır. Ancak önemli bir ayrıntı, kahramanların iç dünyasındaki çok sesliliktir. Bu tek bir anla, çok sesliliğin çarpışmasından çıkan sonuç ise kahramanın ve dolayısıyla öykünün ana izleğinin sürekliliğe dönüşerek merak duygusunu kamçılamasıdır. Bu parçadaki altı çizili sözcükle öykü ve merak duygusu hakkında anlatılmak istenen durum aşağıdakilerden hangisidir?

I. Kurumasın diye çiçeklere bidonlarla su döktü. II. Yemek artıklarını çöp kovasının yanına dök ki köpekler yesin. III. Sonbahar geldi, yapraklarını döktü kavak ağaçları. IV. Yeni gelen öğretmen sınavda neredeyse sınıfın yarısını döktü. V. Senin bu hâlini görünce arkandan döktüğüm gözyaşlarıma acıyorum. “Dökmek” sözcüğü numaralanmış cümlelerde kaç farklı anlamda kullanılmıştır?

Yürek” sözü aşağıdakilerin hangisinde “Bu kadar yürekten çağırma beni!” cümlesindeki anlamıyla kullanılmıştır?

“İnce” sözcüğünün aşağıdaki açıklamalarından hangisi, verilen örnek cümleye uygun değildir?

Bir sözcüğün sözlükteki birinci anlamına “temel anlam” denir. Aşağıdaki cümlelerde tırnak içine alınmış sözcüklerden hangisi temel anlamıyla kullanılmıştır?

Spor, sanat, bilim, meslek dallarıyla ilgili alana özgü kelimelere “terim” denir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ağız” kelimesi terim anlamıyla kullanılmıştır?

Tam bir anlam ilişkisi olup hem isim hem fiil kökü olan kelimelere “kökteş, ortak veya ikili kök” denir. Aşağıdaki kelime ikililerinden hangisi bu duruma örnek değildir?

En çok da değer verdiklerimiz incitiyor bizi. Onlara “Hayır.” demeyi genellikle bilmiyoruz, küçücük şirinliklerinde bile hemen yelkenleri suya indiriyoruz. Çoğu zaman kırmamak için kırılıyoruz, üzmemek için üzülüyoruz, sonra da bir bakmışız ki hep kendimize etmişiz. Tüm bunları yaptıktan sonra dönüp “Ben ne yaptım ki sana?” diyebiliyorlar. İnsanın zıvanadan çıktığı an da işte bu an oluyor. Halbuki zülfüyâre dokunmak, “Burada durun, benim de kırmızı çizgilerim var.” demek lazım bazen. Bu parçadaki altı çizili sözlerle anlatılmak istenenler arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

Ses taklitlerinden türeyen sözcüklere “yansıma” denir. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yansıma kökenli değildir?

Bir sözcüğün kendi türünden bütün varlıkları karşılayacak biçimde kullanılmasına “genel anlam” denir. Aşağıdaki cümlelerde tırnak içindeki sözcüklerden hangisi genel anlamıyla kullanılmıştır?

İkilemeler birçok yolla yapılabilir. Bu yollardan biri de ikisi de anlamsız sözcükleri kullanmaktır. Aşağıdaki ikilemelerden hangisi bu yolla yapılmamıştır?

Soyut anlamlı sözcüklerin cümlede somut anlamlı olarak kullanılmasına “somutlama (somutlaştırma)” denir. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde “somutlama” yoktur?

Somut anlamlı sözcüklerin cümlede soyut anlama gelecek şekilde kullanılmasına “soyutlama (soyutlaştırma)” denir. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde “soyutlama” yoktur?

Dedem; dil devrimini, devrimin öncesini, sonrasını yaşamış bir insandı. Dilde tutucu bir yanı yoktu; bilakis dilimize yerleşmiş yabancı kökenli sözcükleri Türkçeleşmiş sayar, bunların dilimiz için birer zenginlik olduğunu düşünür, eş anlamlılarını da kullanmayı severdi. Bazen barış, bazen ….. derdi. Bazen dergi, bazen …..; bazen doğu, bazen ….; bazen sonsuz bazen …… derdi. Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki sözcüklerden hangisi getirilmelidir?

“Almak” sözcüğü aşağıdakilerden hangisinde “bürümek, sarmak, kaplamak” anlamında kullanılmıştır?”

I. Yavaş II. Yoğun III. Çetin, güç IV. Tartıda çok çeken, hafif karşıtı “Ağır” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde numaralanmış anlamlarından herhangi biriyle kullanılmamıştır?

Eve (I) geldiğimde heyecandan (II) hâlâ titriyordum. Beni kederli gözlerle süzmesine (III) aldırmadan, gece (IV) boyunca karıma planlarımızı anlattım. Gitme, demesin diye ona da heyecanımı bulaştırmanın (V) yollarını aradım. Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangileri mecaz anlamda kullanılmıştır?

İnsan dışındaki varlığa ait bir özelliğin insan dışındaki başka bir varlık için kullanılmasına “doğadan doğaya aktarma” denir. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde “doğadan doğaya aktarma” yoktur?

☞ Bir sözü “benzetmeden faydalanmadan” başka söz yerine kullanmaya “ad aktarması (mecazımürsel)” denir. ☞ Bu anlam olayı parça-bütün, genellik-özellik, neden-sonuç, somutluk-soyutluk veya meslek ilgisi ile olabilir; çoğu zaman kelime tasarrufu sağlar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ad aktarması” yoktur?

Bir sözü başka bir söz yerine kullanırken benzetmeden faydalanmaya “deyim aktarması (anlam aktarması/istiare / eğretileme/metafor)” denir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “deyim aktarması” yoktur?

Bir şüphesin sen dünyanın içinde Geceden gündüzden ve diğerlerinden Sessiz sedasız gitmeden önce Sevgili veya uçurum; aynı şey, bak sözlüğe. Yukarıdaki şiirde şairin sevgilisine “aynı şey” diyerek sözlükte buldurmaya çalıştığı sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Kalbi ile dili bir olan insandan korkma Aşağıdakilerden hangisinde bu cümledeki “bir” sözcüğünün anlamca yerini tutabilecek bir sözcük kullanılmıştır?

Hani o bırakıp giderken seni Bu öksüz tavrını takmayacaktın? Alnına koyarken veda busemi Yüzüme bu türlü bakmayacaktın? “Hani” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde yukarıdaki dörtlükteki anlamıyla kullanılmıştır?

Bazı sözcükler, bebeklerin kolayca çıkardıkları sözcüklerden oluşmuştur. Bu sözcükler aynı iki sesin tekrarı ile yapılır. Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki açıklamaya uygun yansıma kökenli bir sözcük olamaz?

Saç (I) tel tel, örtüler (II) hep tül tül düşer Gözünün (III) değdiği (IV) yere gül düşer Sonunda sana da bir gönül düşer (V) Gönlümün şimdiki duygusu gibi Yukarıdaki şiirde altı çizili sözcüklerden hangi ikisi mecaz anlamda kullanılmıştır?

Yanlış yanlıştır; o yanlışı ……. yapsa bile. Doğru doğrudur, o doğruyu…….. yapmasa bile. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangilerinin getirilmesi uygun olmaz?

“Olmak” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde “uygun düşmek” anlamında kullanılmıştır?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde terim anlamlı bir sözcük kullanılmıştır?

“Yırtmak” sözcüğü aşağıdakilerin hangisinde gerçek anlamda kullanılmamıştır?

Sanat eserlerinde gördüğümüz doğadır, insandır, hayattır ve sanatçı eserinde bize bunları yansıtır; … sanki. Bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi gerekir?